<no title>

455

چهار شنبه پانزده شهریور – مطلب اوّل

" جاهل و جامد"

با سلام به محمد آقای عزیز، پیرو مذاکره ی تلفنی با جناب عالی، به عرض برسانم که، یک نحوه ی استفاده از آثار مرحوم مطهری به صورت پرسش و پاسخ، این است که هم پرسش و هم پاسخ را با استفاده از مطالب خود استاد تنظیم نماییم (پرسش را با دخل و تصرف اندک و پاسخ را بدون حتی دخل و تصرف اندک). در این نحوه ی استفاده، تفصیل دادن به پرسش، به دریافت بهتر پاسخ استاد کمک می نماید و دیگر نیازی به توضیح ما برای تفهیم پاسخ نخواهد بود. در آینده موارد دیگری را نیز به عرض خواهم رساند. پرسش: به نظر مرحوم مطهری چه گروه هایی در جهان اسلام به توهّم ناسازگاری اسلام با پیشرفت های زندگی و ناتوانی دین در پاسخ گویی به نیازهای عصری دامن زدند و شکاف بین اسلام و تجدّد را فراختر ساختند و علل دین گریزی نسل جوان و پناه بردن آنان به دامن مکتب های مادی و فلسفه های پوچی را فراهم آوردند و در تفسیر و فهم دین از حد اعتدال گام فراتر نهاده و به افراط و تفریط دچار گشتند و زمینه های انحطاط و عقب ماندگی جوامع مسلمان را رقم زدند و بزرگترین خطر برای اسلام اصیل بشمار می روند و در نقد آنان چه می گوید؟ پاسخ: مرحوم مطهری در صفحات 85 و 86 کتاب "نظام حقوق زن در اسلام" می گوید: "از جمله خاصيت های بشر افراط و تفريط است، انسان اگر در حد اعتدال بايستد كوشش مي كند زمان را با نيروی علم و ابتكار و سعی و عمل جلو ببرد، كوشش مي كند خود را با مظاهر ترقی و پيشرفت زمان تطبيق دهد و هم كوشش مي كند جلو انحرافات زمان را بگيرد و از همرنگ شدن با آن ها خود را بركنار دارد. اما متأسفانه هميشه اين طور نيست، دو بيماری خطرناك همواره آدمی را در اين زمينه تهديد مي كند: بيماری جمود و بيماری جهالت، نتيجه بيماری اول توقف و سكون و باز ماندن از پيشروی و توسعه است و نتيجه بيماری دوم سقوط و انحراف است. جامد از هر چه نو است متنفر است و جز با كهنه خو نمي گيرد و جاهل هر پديده نوظهوری را بنام مقتضيات زمان، بنام تجدد و ترقی موجه مي شمارد. جامد هر تازه ای را فساد و انحراف می خواند و جاهل همه را يك جا بحساب تمدن و توسعه علم و دانش مي گذارد. جامد ميان هسته و پوسته، وسيله و هدف فرق نمي گذارد، از نظر او دين مأمور حفظ آثار باستانی است، از نظر او قرآن نازل شده است برای اين كه جريان زمان را متوقف كند و اوضاع جهان را بهمان حالی كه هست ميخكوب نمايد."